Türk yayıncılık tecrübesi Taşkent’te paylaşıldı: Türk edebiyatı ve telif birikimi

Özbekistan Ulusal Yayıncılar ve Kitap Ticareti Kuruluşları Birliği iş birliğiyle 8 Haziran 2026 tarihinde Alisher Navoi Milli Kütüphanesi’nde gerçekleştirilen programa yaklaşık 90 yayınevi temsilcisi, kitap dağıtımcısı, çevirmen ve yayıncılık profesyoneli katıldı.

Türkiye ile Özbekistan arasında son yıllarda hızla gelişen kültürel ilişkilerin önemli bir yansıması olarak değerlendirilen etkinlikte, telif hakları, yayıncılık teknolojileri, uluslararası lisans süreçleri ve kültürel iş birlikleri ele alındı.

Seminer kapsamında konuşan İntrotema Agency Genel Müdürü Dr. Muhammed Ağırakça, yayıncılığın yalnızca ekonomik bir faaliyet olmadığını, aynı zamanda ülkeler arasında kalıcı kültürel köprüler kuran önemli bir diplomasi aracı olduğunu ifade etti. Ağırakça, kitapların ve fikir eserlerinin ülkeler arasındaki karşılıklı anlayışı güçlendirdiğini, kültürel diplomasinin en etkili araçlarından birinin yayıncılık olduğunu vurguladı.

Programda ayrıca İntrotema Literary Agency Satış Müdürü Emre Can Petek ve Telif Hakları Uzmanı Gulnara Yakupova da uluslararası telif ticareti, lisans süreçleri ve yayıncılık uygulamalarına ilişkin sunumlar gerçekleştirdi.

Türk edebiyatına yoğun ilgi

Son yıllarda Özbekistan’da Türk edebiyatına ve Türk düşünce hayatına yönelik ilginin dikkat çekici seviyelere ulaştığı belirtildi. Son beş yılda iki ülke arasında karşılıklı kazandırılan toplam eser sayısı 1000’e yaklaşırken, bu büyük ivmede aslan payının, özellikle Türkçeden Özbekçeye çevrilen 700’den fazla esere ait olduğu ifade edildi. Bu hareketlilikle birlikte karşılıklı olarak her iki ülkedeki kitabevlerinde ve kütüphanelerde yazarlara ait eserlerin geniş bir görünürlüğe sahip olduğu gözlemlendi.

Özellikle çağdaş Türk edebiyatı, çocuk yayıncılığı, tarih, düşünce ve kültür alanlarında yayımlanan eserlerin Özbek okurlar tarafından yoğun ilgi gördüğü kaydedildi. Taşkent’teki birçok kitapçıda ve yayınevi kataloğunda Türk yazarlara ait eserlerin önemli bir yer tuttuğu, Türkçe eserlerin Özbek okurlarla buluşmaya devam ettiği ifade edildi.

Yayıncılık çevreleri, iki kardeş ülke arasındaki bu etkileşimin Türk Devletleri Teşkilatı’nın kültürel bütünleşme hedeflerine de önemli katkı sunduğunu belirtti.

Kültürel diplomasi ve yumuşak güç unsuru

Seminer boyunca Türkiye’nin yayıncılık alanındaki tecrübesinin kültürel diplomasi açısından taşıdığı önem üzerinde duruldu. Katılımcılar, kitapların ve telif alışverişlerinin ülkeler arasındaki ilişkileri güçlendiren en etkili yumuşak güç araçlarından biri olduğunu vurguladı.

Özbekistan’da faaliyet gösteren birçok yayınevinin kataloglarında Türk eserlerinin önemli bir yer tuttuğu, özellikle çeviri eserlerin jeneriklerinde İntrotema Agency adına sıklıkla rastlanmasının dikkat çekici olduğu ifade edildi.

Yayıncılar, Türk yayıncılık sektörünün yalnızca eser transferi gerçekleştirmediğini; yerel kültürel hassasiyetlere, toplumsal değerlere ve ülkenin yayıncılık dinamiklerine saygılı bir yaklaşım geliştirdiğini belirterek bu anlayışın uzun vadeli iş birliklerinin temelini oluşturduğunu dile getirdi.

Uzmanlar, bölgede Türkiye’nin kültürel kurumlarının sınırlı fiziki varlığına rağmen Türk dili, edebiyatı ve yayıncılığına yönelik ilginin her geçen yıl arttığına dikkat çekerek, bu durumun kültürel etkileşimin toplumlar arasında doğal yollarla geliştiğinin önemli bir göstergesi olduğunu ifade etti.

Milli kütüphane yetkililerine özel sunum

Program kapsamında Alisher Navoi Milli Kütüphanesi yöneticileri ve ilgili kurum temsilcilerine yönelik özel bir oturum da gerçekleştirildi.

Kapalı oturumda Türkiye’deki ISBN ve bandrol sistemi, kamu kurumlarının kitap alım süreçleri, TEDA Türk Kültür, Sanat ve Edebiyatının Dışa Açılımını Destekleme Programı ile yayıncılık alanındaki çeşitli kamu politikaları hakkında kapsamlı bilgi verildi.

Ayrıca İstanbul Publishing Fellowship Koordinasyon Kurulu Üyesi Dr. Muhammed Ağırakça tarafından, uluslararası yayıncılık profesyonellerini bir araya getiren mesleki eşleştirme ve telif ticareti modelleri hakkında kapsamlı bir sunum gerçekleştirildi. Sunumda, farklı ülkelerden yayıncıların doğrudan iş birliği geliştirmelerine imkân sağlayan profesyonel buluşma modellerinin sektöre sağladığı katkılar ele alınırken, Özbekistan’da da benzer nitelikte uluslararası bir yayıncılık platformunun oluşturulmasına yönelik öneriler ilgili kurum ve yetkililerle paylaşıldı.

Karşılıklı görüş alışverişi şeklinde geçen toplantıda iki ülke arasında yayıncılık alanındaki iş birliği imkanları değerlendirildi.

Yayınevlerine Saha Ziyaretleri

Taşkent programı kapsamında yaklaşık 15 yayınevi ve yayın kuruluşuna saha ziyaretleri gerçekleştirildi. Görüşmelerde telif alışverişi, ortak yayın projeleri, çeviri faaliyetleri ve yeni iş birliği imkanları ele alındı.

Özbek yayıncılar, Türkiye’nin yayıncılık alanındaki tecrübesinden faydalanmak istediklerini belirtirken, özellikle telif ticareti, çeviri projeleri ve çocuk yayıncılığı alanlarında yeni iş birliklerine açık olduklarını ifade etti.

Program sonunda taraflar arasında karşılıklı hediye takdimleri yapılırken, Türkiye ile Özbekistan arasındaki yayıncılık ilişkilerinin önümüzdeki dönemde daha da güçlenmesi yönündeki ortak irade vurgulandı.

Uzmanlar, eğitim, kültür ve yayıncılık alanlarında gelişen bu iş birliklerinin Türk dünyası içerisindeki kültürel entegrasyona katkı sunduğunu ve iki ülke arasındaki beşeri bağları daha da kuvvetlendirdiğini ifade etti. Türkiye ile Özbekistan arasında son yıllarda hız kazanan telif ve yayıncılık ilişkilerinin, ortak tarih ve kültür mirasının gelecek nesillere aktarılmasında önemli bir rol üstlendiği değerlendiriliyor.